శ్లోకాలు
బ్రహ్మోవాచ నమస్యే యన్మయం సర్వమేతత్సర్వమయశ్చ యః | విశ్వమూర్తిః పరంజ్యోతిర్యత్తద్ధ్యాయంతి యోగినః || 1 ||
య ఋఙ్మయో యో యజుషాం నిధానం సాంనాం చ యో యోనిరచింత్యశక్తిః | త్రయీమయః స్థూలతయార్ధమాత్రా పరస్వరూపో గుణపారయోగ్యః || 2 ||
త్వాం సర్వహేతుం పరమం చ వేద్య- -మాద్యం పరం జ్యోతిరవేద్యరూపం | స్థూలం చ దేవాత్మతయా నమస్యే భాస్వన్ తమాద్యం పరమం పరేభ్యః || 3 ||
సృష్టిం కరోమి యదహం తవశక్తిరాద్యా తత్ప్రేరితో జలమహీపవనాగ్నిరూపాం | తద్దేవతాదివిషయాం ప్రణవాద్యశేషాం నాత్మేచ్ఛయా స్థితిలయావపి తద్వదేవ || 4 ||
వహ్నిస్త్వమేవ జలశోషణతః పృథివ్యాః సృష్టిం కరోషి జగతాం చ తథాద్య పాకం | వ్యాపీ త్వమేవ భగవన్ గగనస్వరూపం త్వం పంచధా జగదిదం పరిపాసి విశ్వం || 5 ||
యజ్ఞైర్యజంతి పరమాత్మవిదో భవంతం విష్ణుస్వరూపమఖిలేష్టిమయం వివస్వన్ | ధ్యాయంతి చాపి యతయో నియతాత్మచిత్తాః సర్వేశ్వరం పరమమాత్మవిముక్తికామా || 6 ||
నమస్తే దేవరూపాయ యజ్ఞరూపాయ తే నమః | పరబ్రహ్మస్వరూపాయ చింత్యమానాయ యోగిభిః || 7 ||
ఉపసంహర తేజో యత్తేజసః సంహతిస్తవ | సృష్టేర్విధాతాయ విభో సృష్టౌ చాఽహం సముద్యతః || 8 ||
మార్కండేయ ఉవాచ ఇత్యేవం సంస్తుతో భాస్వాన్ బ్రహ్మణా సర్గకర్తృణా | ఉపసంహృతవాంస్తేజః పరం స్వల్పమధారయత్ || 9 ||
చకార చ తతః సృష్టిం జగతః పద్మసంభవః | తథా తేషు మహాభాగః పూర్వకల్పాంతరేషు వై || 10 ||
దేవాసురాదీన్మర్త్యాంశ్చ పశ్వాదీన్వృక్షవీరుధః | ససర్జ పూర్వవద్బ్రహ్మా నరకాంశ్చ మహామునే || 11 ||
తెలుగు భావార్థం
1 – సమస్త జగత్తు నీవే. సమస్తంలోనూ నీవే. నీవు విశ్వమూర్తివి, పరమజ్యోతిర్మయుడవు. యోగులు ధ్యానం చేసేది నిన్నే.
2 – నీవు ఋగ్వేదరూపుడవు, యజుర్వేదానికి నిలయం నీవు, సామవేదానికి మూలం నీవు. నీ శక్తి అచింత్యమైనది. వేదత్రయం రూపంలోనూ, అక్షరాల రూపంలోనూ, సూక్ష్మమైన అర్ధమాత్ర రూపంలోనూ నీవు ఉన్నావు. గుణాతీతుడవు.
3 – ఓ భాస్కరా! సృష్టికి మూలకారణమైన నీవే పరమాత్మవు. నిన్నే తెలిసినవారికి నిజమైన జ్ఞానం సిద్ధిస్తుంది. నీవు ఆది జ్యోతిర్మయుడవు, స్థూలరూపంగానూ సూక్ష్మరూపంగానూ ఉన్నావు. దేవతలందరికంటే ఉన్నతుడవు.
4 – ఓ ఆదిత్యా! నేను సృష్టి చేస్తాననిపించినా, అది నా శక్తితో కాదు, నీ ప్రేరణతోనే జరుగుతుంది. భూమి, జలం, వాయువు, అగ్ని మొదలైనవి నీ ఆధీనంలోనే మార్పులు పొందుతాయి. సృష్టి, స్థితి, లయములకూ నీవే కారణుడవు.
5 – నీ వేడి వల్లనే భూమి మీద జలాన్ని శోషణ చేస్తావు. సృష్టి కొనసాగుతుంది. అన్నం పాకమయ్యేటట్లు చేసే నీవే. నీవు ఆకాశరూపుడవు. పంచభూతాల రూపంలోనూ నీవే ఈ విశ్వాన్ని పోషిస్తున్నావు.
6 – ఓ సూర్య దేవా! పరమాత్మను తెలిసినవారు యజ్ఞాల ద్వారా నిన్నే ఆరాధిస్తారు. నీవు విష్ణురూపుడవు. యోగులు మనస్సును నియంత్రించి విముక్తి కోసం నిన్నే ధ్యానం చేస్తారు.
7 – దేవరూపుడవైన నీకు నమస్కారం. యజ్ఞరూపుడవైన నీకు నమస్కారం. యోగులు మనసులో ధ్యానం చేసే పరబ్రహ్మస్వరూపుడవు నీవే.
8 – ఓ సూర్య దేవా! నీ అపారమైన తేజస్సు నన్ను దహించివేయకుండా కొంత ఉపసంహరించు. ఎందుకంటే నేను సృష్టి చేయడానికి సిద్ధమవుతున్నాను.
9 – మార్కండేయ మహర్షి చెప్పారు: బ్రహ్మ ఇలా స్తుతించగా సూర్యుడు తన అపారమైన తేజస్సును కొంత ఉపసంహరించాడు.
10 – ఆ తరువాత పద్మసంభవుడు (బ్రహ్మ) సృష్టి చేయడం ప్రారంభించాడు. పూర్వ కల్పాలలో ఎలాగో అలా ఇప్పుడు కూడా సృష్టి మొదలైంది.
11 – దేవతలు, అసురులు, మానవులు, పశువులు, వృక్షాలు, లతలు మొదలైనవన్నీ బ్రహ్మ మునుపటిలాగే సృష్టించాడు. నరకములను కూడా సృష్టించాడు.